In het laatste kwartaal van 2025 startte de rekenkamer van Hillegom en Lisse met een onderzoek naar de riolering in beide gemeenten.

Aanleiding
Het onderwerp is aangedragen vanuit de gemeentelijke organisatie en door de fractievoorzitters in beide gemeenteraden geprioriteerd als relevant en urgent thema. Verder is het moment van onderzoek relevant omdat beide gemeenten werken aan actualisatie van beleid en uitvoering.

Dit onderzoeksonderwerp scoorde positief op alle selectiecriteria uit het onderzoeksprotocol. Het maatschappelijk en financieel belang is groot. Een goed functionerend rioolstelsel is noodzakelijk voor de bescherming van de volksgezondheid, het voorkomen van wateroverlast en -schade en het beschermen van het milieu. Ook het belang voor inwoners is evident: verouderde riolering kan leiden tot verstoppingen, instortingen, lekkages en milieuverontreiniging, met directe gevolgen voor leefbaarheid en hygiëne. Tegelijkertijd zijn er landelijke zorgen over het huidige onderhouds- en vervangingstempo en er zijn risico’s, onder meer door personeelsgebrek, hoge kosten en toenemende drukte in de ondergrond. Het beheer en onderhoud van de riolering vraagt om structurele en vaak aanzienlijke investeringen, waarbij het risico bestaat dat onderhoud en vervanging worden uitgesteld doordat problemen zich niet altijd direct aan de oppervlakte manifesteren.

Doel en onderzoeksvraag
Het doel van het onderzoek is om de gemeenteraden inzicht te geven in de voortgang en kwaliteit van het onderhoud en de vervanging van de riolering, de eventuele noodzaak tot intensivering daarvan en de financiële consequenties voor het rioolbeheer en de rioolheffing. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de kwaliteitstoestand van het rioolstelsel, de gehanteerde onderhoudsstrategie, het inzicht in de huidige staat van de riolering en de wijze waarop de raad door het college wordt geïnformeerd. De rekenkamer heeft de volgende hoofdvraag geformuleerd: In hoeverre houden de gemeenten op adequate wijze de riolering in stand en welke financiële consequenties zijn hieraan verbonden?

De resultaten van het rekenkameronderzoek kunnen worden gebruikt bij de totstandkoming van het nieuwe rioolbeleid en bij keuzes over investeringen op de korte en lange termijn. Met dit onderzoek beoogt de rekenkamer bij te dragen aan transparante besluitvorming en een toekomstbestendig rioolbeheer in Hillegom en Lisse.

Aanpak
Dossierstudie waarin gekeken wordt naar de beheerpakketten en meldingssysteem, beleidsdocumenten, raadsstukken m.b.t. gemeentelijke watertaken en documentatie over de rioolheffing. De resultaten van de dossierstudies worden geduid in interviews met beleidsmedewerkers en de verantwoordelijke wethouders. Het onderzoek wordt uitgevoerd door Roelofsgroep en Waterprof.